Ο πραγματικός λόγος που το παιδί σας δεν δοκιμάζει νέα πράγματα

Ο πραγματικός λόγος που το παιδί σας δεν δοκιμάζει νέα πράγματα Πριν από μερικά χρόνια, είχα μια μαθήτρια δεκατριών ετών. Ήταν έξυπνη, με χιούμορ και πραγματικά ένα από τα πιο ικανά παιδιά με τα οποία είχα συνεργαστεί εδώ και πολύ καιρό. Οι γονείς της ήταν δικαιολογημένα περήφανοι για εκείνη, όπως συμβαίνει συχνά όταν ένα παιδί τα πηγαίνει πάντα καλά χωρίς να χρειάζεται ιδιαίτερη πίεση. Υπήρχε, όμως, μια συνήθεια που κανείς δεν συζητούσε ιδιαίτερα, επειδή ήταν εύκολο να περάσει απαρατήρητη. Δεν δοκίμαζε ποτέ κάτι στο οποίο δεν ήταν ήδη καλή. Μια νέα δραστηριότητα στην τάξη; Πρώτα παρακολουθούσε, αξιολογούσε τον κίνδυνο και συμμετείχε μόνο όταν ένιωθε αρκετά σίγουρη ότι δεν θα εκτεθεί. Μια ομαδική εργασία με ελεύθερο θέμα; Προσπαθούσε να κατευθύνει την ομάδα προς κάτι που ήξερε ότι μπορούσε να εκτελέσει καλά, αποφεύγοντας οτιδήποτε πραγματικά άγνωστο. Της ζητούσαν να παρουσιάσει μια ιδέα για την οποία δεν ήταν βέβαιη; Έβρισκε έναν λόγο για να παρουσιάσει κάποια άλλη. Από έξω, έμοιαζε προσεκτική. Μελετημένη. Ίσως λίγο συνεσταλμένη. Από τη δική μου οπτική, έπειτα από είκοσι χρόνια παρατήρησης του τρόπου με τον οποίο τα παιδιά αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις και τις δυσκολίες, έμοιαζε με ένα παιδί που είχε μάθει πολύ καλά, πολύ νωρίς, ότι η αξία του εξαρτάται από τις επιδόσεις του. Και ότι οτιδήποτε δεν μπορούσε να κάνει καλά αποτελούσε απειλή για αυτή την αξία. Αυτή η πεποίθηση λειτουργούσε αθόρυβα στο παρασκήνιο κάθε της απόφασης και της κόστιζε πολύ περισσότερο απ' όσο είχε αντιληφθεί οποιοσδήποτε στη ζωή της. Δεν είναι θέμα προσωπικότητας. Είναι μια μαθημένη αντίδραση. Όταν οι γονείς περιγράφουν ένα παιδί που αρνείται να δοκιμάσει νέα πράγματα, συνήθως καταφεύγουν σε μία από τις παρακάτω εξηγήσεις. «Είναι εσωστρεφής». «Είναι τελειομανής». «Χρειάζεται απλώς περισσότερο χρόνο για να εξοικειωθεί». «Πάντα ήταν επιφυλακτικός». Αυτές οι περιγραφές δεν είναι ακριβώς λανθασμένες. Αντιμετωπίζουν, όμως, τη συμπεριφορά ως ένα σταθερό χαρακτηριστικό του παιδιού, σαν να γεννήθηκε έτσι, αντί να τη βλέπουν ως κάτι που έμαθε. Και αυτή η διαφορά έχει τεράστια σημασία, γιατί το ένα μπορεί να αλλάξει, ενώ το άλλο θεωρείται δεδομένο. Από την εμπειρία μου, τα παιδιά που αποφεύγουν συστηματικά να δοκιμάζουν νέα πράγματα έχουν συνήθως αναπτύξει μια συγκεκριμένη πεποίθηση: ότι είναι επικίνδυνο να τα βλέπουν οι άλλοι να δυσκολεύονται. Όχι απλώς άβολο, αλλά επικίνδυνο. Πιστεύουν ότι η απόσταση ανάμεσα στην προσπάθεια και την αποτυχία, όταν αυτή είναι ορατή στους άλλους, αποκαλύπτει κάτι μόνιμο και αρνητικό για το ποια είναι. Από πού προέρχεται αυτή η πεποίθηση; Συνήθως, από χρόνια μέσα σε περιβάλλοντα όπου αυτό που αναγνωριζόταν περισσότερο ήταν η επίδοση. Όπου οι άριστοι βαθμοί επιβραβεύονταν και τα λάθη αντιμετωπίζονταν διακριτικά. Όπου το να είναι ένα παιδί καλό σε κάτι αποτελούσε τον βασικό τρόπο με τον οποίο ένιωθε ότι αξίζει. Έτσι, το να μην είναι καλό σε κάτι δεν έμοιαζε απλώς με μια κακή μέρα. Έμοιαζε με απόδειξη ότι κάτι δεν πάει καλά με το ίδιο. Όταν ένα παιδί αναπτύξει αυτή την πεποίθηση, η αποφυγή μοιάζει με την πιο λογική επιλογή. Αν η αξία σου εξαρτάται από τις επιδόσεις σου, τότε κάθε κατάσταση στην οποία δεν είσαι βέβαιος για το αποτέλεσμα είναι μια κατάσταση όπου κινδυνεύει η αξία σου. Το παιδί δεν είναι τεμπέλικο ούτε δύσκολο. Προσπαθεί να προστατεύσει τον εαυτό του με έναν τρόπο που του φαίνεται απολύτως λογικός και αποτελεσματικός. Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η συμπεριφορά μπορεί να μοιάζει εντελώς φυσιολογική, μέχρι να φτάσει η στιγμή που οι απαιτήσεις γίνονται τόσο μεγάλες ώστε η αποφυγή να μην αποτελεί πλέον επιλογή. Πώς εκδηλώνεται πραγματικά αυτή η συμπεριφορά και τι συχνά δεν αντιλαμβάνονται οι γονείς Το δύσκολο με αυτό το μοτίβο είναι ότι συχνά κρύβεται πίσω από χαρακτηριστικά που συνδέουμε με έναν καλό μαθητή. Καλή προετοιμασία. Προσεκτικός σχεδιασμός. Υψηλές απαιτήσεις από τον εαυτό του. Προτίμηση να γίνονται όλα σωστά. Αυτά μοιάζουν με προτερήματα — και ως έναν βαθμό είναι. Όταν, όμως, καθοδηγούνται από τον φόβο της αποτυχίας μπροστά στους άλλους, έχουν κόστος. Το παιδί που προετοιμάζεται υπερβολικά, ώστε να μην αιφνιδιαστεί ποτέ. Το παιδί που σηκώνει το χέρι μόνο όταν είναι απολύτως βέβαιο για την απάντηση. Το παιδί που εγκαταλείπει μια δραστηριότητα μόλις πάψει να είναι από τα καλύτερα σε αυτήν. Οι γονείς συχνά δεν το αντιλαμβάνονται για μεγάλο χρονικό διάστημα, επειδή το παιδί συνεχίζει να έχει καλές επιδόσεις. Οι βαθμοί είναι καλοί. Οι εκπαιδευτικοί είναι ικανοποιημένοι. Δεν φαίνεται να υπάρχει κάποιο πρόβλημα. Αυτό που είναι δυσκολότερο να δουν είναι όλα όσα δεν συμβαίνουν. Οι δραστηριότητες που δεν δοκιμάζονται. Τα ρίσκα που δεν αναλαμβάνονται. Οι ιδέες που δεν εκφράζονται ποτέ, επειδή υπάρχει ο φόβος ότι δεν θα γίνουν αποδεκτές. Οι δημιουργικές κατευθύνσεις που εγκαταλείπονται πριν καν ξεκινήσουν, επειδή κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι θα έχουν καλό αποτέλεσμα. Αυτός ο αόρατος περιορισμός των πραγμάτων που ένα παιδί είναι πρόθυμο να δοκιμάσει, να ρισκάρει και να επιχειρήσει συσσωρεύεται αθόρυβα με τα χρόνια. Και γίνεται πιο εμφανής — και πιο επιζήμιος — ακριβώς τη στιγμή που ο κόσμος αρχίζει να ζητά από τα παιδιά να κάνουν πράγματα που δεν έχουν ξανακάνει ποτέ. Η στιγμή που κατάλαβα τι πραγματικά συνέβαινε Με τη δεκατριάχρονη μαθήτρια, η αλλαγή ήρθε απροσδόκητα. Βρισκόμασταν στη μέση μιας δραστηριότητας κατά την οποία οι μαθητές έπρεπε να εντοπίσουν ένα πρόβλημα στο σχολείο τους και να προτείνουν έναν τρόπο αντιμετώπισής του. Δεν υπήρχαν συγκεκριμένες οδηγίες ούτε μία σωστή απάντηση. Ήταν ακριβώς το είδος της εργασίας που συνήθως προσπαθούσε να κάνει πιο ασφαλές απ' όσο προοριζόταν να είναι. Αυτή τη φορά, όμως, κάτι στο συγκεκριμένο πρόβλημα τής κέντρισε το ενδιαφέρον. Το σύστημα απολεσθέντων αντικειμένων του σχολείου ήταν ένα χάος. Τα αντικείμενα συσσωρεύονταν, σχεδόν τίποτα δεν επέστρεφε στους ιδιοκτήτες του και οι μαθητές έχαναν πράγματα που πραγματικά χρειάζονταν. Η ίδια είχε χάσει ένα μπουφάν εκείνη τη χρονιά και δεν το είχε ξαναβρεί. Το πρόβλημα την ενοχλούσε προσωπικά και το ένιωθε πραγματικό. Για πρώτη φορά από όσο θυμόμουν, σταμάτησε να αξιολογεί τον κίνδυνο και άρχισε να σκέφτεται το ίδιο το πρόβλημα. Πρότεινε μια λύση. Η ομάδα της διαφώνησε μαζί της και, αντί να υποχωρήσει προς μια πιο ασφαλή ιδέα, υπερασπίστηκε την πρότασή της. Εξήγησε τη λογική της. Ρώτησε τους υπόλοιπους μαθητές τι θεωρούσαν προβληματικό στην προσέγγισή της και άκουσε πραγματικά τις απαντήσεις τους. Στη συνέχεια, άλλαξε δύο στοιχεία της ιδέας της με βάση όσα άκουσε. Διατήρησε, όμως, τον βασικό πυρήνα της, επειδή εξακολουθούσε να πιστεύει ότι ήταν σωστός. Μέχρι το τέλος της δραστηριότητας, η ιδέα της είχε αλλάξει σημαντικά σε σχέση με την αρχική της μορφή. Και ήταν καλύτερη. Αισθητά καλύτερη, με ουσιαστικές βελτιώσεις, επειδή είχε δοκιμαστεί και αναθεωρηθεί αντί να προστατεύεται από κάθε αμφισβήτηση. Μετά τη δραστηριότητα, τη ρώτησα πώς ένιωθε για όσα είχαν συμβεί. Σκέφτηκε για λίγο και απάντησε: «Ήταν αγχωτικό. Αλλά, τελικά, μου άρεσε». Είχε βιώσει κάτι που ίσως συνέβαινε για πρώτη φορά στη ζωή της: το ότι έκανε λάθος σε ένα μέρος της ιδέας της δεν σήμαινε ότι η ίδια ήταν ανεπαρκής. Το ότι οι άλλοι αμφισβήτησαν την ιδέα της και εκείνη την άλλαξε δεν αποτελούσε αποτυχία. Ήταν ο τρόπος με τον οποίο η ιδέα γινόταν καλύτερη. Και η εκδοχή του εαυτού της που είχε περάσει μέσα από αυτή τη διαδικασία ήταν πιο ικανή από εκείνη που είχε μπει στην αίθουσα. Αυτή η εμπειρία δεν έλυσε όλα τα προβλήματα. Έκανε, όμως, μια ρωγμή σε μια πεποίθηση που για χρόνια έμοιαζε αδιαπέραστη. Και από τις ρωγμές μπορεί να περάσει το φως. Γιατί το να τους λέμε «απλώς δοκίμασέ το» δεν λειτουργεί Οι περισσότεροι γονείς, όταν αναγνωρίζουν αυτό το μοτίβο, αντιδρούν με ενθάρρυνση. «Θα τα πας περίφημα». «Δεν πειράζει αν δεν είναι τέλειο». «Δοκίμασέ το και βλέπουμε. Ποιο είναι το χειρότερο που μπορεί να συμβεί;» Καταλαβαίνω γιατί το κάνουν. Προέρχεται από γνήσιο ενδιαφέρον και από την επιθυμία να βοηθήσουν. Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση σπάνια λειτουργεί. Και όταν καταλάβουμε το γιατί, μπορούμε να καταλάβουμε και τι πραγματικά βοηθά. Η ενθάρρυνση αντιμετωπίζει το σύμπτωμα — την απροθυμία του παιδιού να δοκιμάσει — χωρίς να αγγίζει την πεποίθηση που την προκαλεί. Ένα παιδί που πιστεύει ότι η αξία του εξαρτάται από τις επιδόσεις του δεν θα πάψει να το πιστεύει επειδή κάποιος τού είπε ότι επιτρέπεται να αποτύχει. Έχει αναπτύξει αυτή την πεποίθηση επειδή, μέχρι τώρα, οι εμπειρίες της ζωής του φαίνεται να την επιβεβαιώνουν. Μια πεποίθηση που έχει χτιστεί πάνω σε εμπειρίες αλλάζει μόνο όταν το παιδί αποκτήσει διαφορετικές εμπειρίες. Και αυτές οι εμπειρίες έρχονται μέσα από την πράξη: όταν δοκιμάζει κάτι αβέβαιο, όταν τα πράγματα δεν εξελίσσονται τέλεια και όταν ανακαλύπτει ότι η ζωή συνεχίζεται. Ότι εξακολουθεί να είναι ικανό. Ότι ακόμη και μια ατελής προσπάθεια μπορεί να παράγει κάτι πραγματικό και χρήσιμο. Αυτή η εμπειρία δεν μπορεί να προσφερθεί μόνο μέσα από μια συζήτηση. Πρέπει να τη ζήσει το ίδιο το παιδί. Τι μπορεί πραγματικά να αλλάξει αυτό το μοτίβο Στα είκοσι χρόνια που εργάζομαι με παιδιά, ο πιο αξιόπιστος τρόπος που έχω διαπιστώσει για να αλλάξει αυτό το μοτίβο είναι η συστηματική συμμετοχή σε δραστηριότητες με ανοιχτές προκλήσεις. Πρόκειται για καταστάσεις όπου δεν υπάρχει μία μοναδική σωστή απάντηση, όπου οι ατελείς προσπάθειες αποτελούν αναμενόμενο σημείο εκκίνησης και όπου μεγαλύτερη σημασία έχει η ποιότητα της σκέψης παρά το αν το αποτέλεσμα ανταποκρίνεται σε κάποιο προκαθορισμένο πρότυπο. Η εκπαίδευση στην επιχειρηματικότητα είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική για αυτόν τον σκοπό, και όχι τυχαία. Κάθε ουσιαστική επιχειρηματική πρόκληση περιλαμβάνει την προσπάθεια να δημιουργήσεις κάτι, χωρίς να γνωρίζεις εκ των προτέρων το αποτέλεσμα. Κάθε έργο περιλαμβάνει προτάσεις που αμφισβητούνται, ιδέες που χρειάζονται αναθεώρηση και προσεγγίσεις που δεν λειτουργούν όπως είχε αρχικά σχεδιαστεί. Ολόκληρη η διαδικασία βασίζεται στην εμπειρία τού να δοκιμάζεις, να προσαρμόζεσαι και να προσπαθείς ξανά. Όχι ως μια δυσάρεστη παρενέργεια της δουλειάς, αλλά ως τον ίδιο τον πυρήνα της. Τα παιδιά που συμμετέχουν επανειλημμένα σε τέτοιες διαδικασίες, μέσα σε περιβάλλοντα όπου οι ατελείς προσπάθειες αντιμετωπίζονται ως πληροφορία και όχι ως αποτυχία, αρχίζουν σταδιακά να αποκτούν κάτι που αλλάζει την υποκείμενη πεποίθησή τους. Αποκτούν αποδείξεις ότι μπορούν να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες. Ότι η αβεβαιότητα δεν χρειάζεται να αποφεύγεται, αλλά μπορεί να αντιμετωπίζεται. Ότι ο εαυτός τους μετά από μια δύσκολη εμπειρία είναι πιο ικανός από τον εαυτό που επέλεξε να την αποφύγει. Αυτή η συσσώρευση εμπειριών είναι που δημιουργεί την πραγματική ανθεκτικότητα. Η ανθεκτικότητα δεν είναι απλώς ένα χαρακτηριστικό της προσωπικότητας. Δεν είναι κάτι που είτε έχεις είτε δεν έχεις. Είναι η εμπιστοσύνη που χτίζεται σταδιακά, μέσα από πραγματικές εμπειρίες, ότι μπορείς να αντιμετωπίσεις δύσκολες καταστάσεις. Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς από σήμερα Δεν χρειάζεται να περιμένετε να ξεκινήσει το παιδί σας κάποιο εκπαιδευτικό πρόγραμμα για να αρχίσετε να αλλάζετε αυτή τη συμπεριφορά. Μερικές από τις πιο αποτελεσματικές αλλαγές ξεκινούν από τις μικρές, καθημερινές στιγμές της οικογενειακής ζωής. 1. Μην το προστατεύετε από κάθε ατελή προσπάθεια. Όταν το παιδί σας δοκιμάζει κάτι και τα πράγματα δεν εξελίσσονται καλά, αντισταθείτε στην παρόρμηση να υποβαθμίσετε τη δυσκολία ή να διορθώσετε αμέσως την κατάσταση. Η δυσφορία που προκαλεί μια αποτυχημένη προσπάθεια, όταν το παιδί έχει την ευκαιρία να τη βιώσει, να την επεξεργαστεί και να προχωρήσει παρακάτω, είναι ακριβώς η εμπειρία που το βοηθά να χτίσει μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση. Αν αφαιρείτε διαρκώς αυτή τη δυσκολία από τη διαδρομή του, αφαιρείτε μαζί της και ένα σημαντικό μέρος της μάθησης. 2. Αφήστε το να σας βλέπει να δοκιμάζετε πράγματα στα οποία δεν είστε καλοί. Τα παιδιά μαθαίνουν πολλά περισσότερα παρατηρώντας πώς οι ενήλικες αντιμετωπίζουν την αβεβαιότητα παρά ακούγοντας συμβουλές για το πώς πρέπει να συμπεριφέρονται. Όταν δοκιμάζετε κάτι καινούργιο, πείτε το. Όταν δεν τα καταφέρνετε όπως θα θέλατε, πείτε το κι αυτό. «Δεν ήμουν πολύ καλός σε αυτό την πρώτη φορά, αλλά θα δοκιμάσω ξανά με διαφορετικό τρόπο». Είναι μία από τις πιο χρήσιμες φράσεις που μπορεί να ακούσει ένα παιδί από τον γονέα του. 3. Αλλάξτε αυτό που επιβραβεύετε περισσότερο με την αντίδρασή σας. Αν αυτό που προκαλεί τον μεγαλύτερο ενθουσιασμό στο σπίτι σας είναι ένα εξαιρετικό αποτέλεσμα — ο άριστος βαθμός, η νίκη, η τέλεια επίδοση — τότε το παιδί θα μάθει να κυνηγά κυρίως αυτά. Αν, αντίθετα, αναγνωρίζετε με ειλικρίνεια και συγκεκριμένο τρόπο την προσπάθεια, το θάρρος να δοκιμάσει κάτι δύσκολο και την επιμονή του μπροστά στην αβεβαιότητα, τότε το παιδί αρχίζει να αντιλαμβάνεται ότι και αυτά έχουν πραγματική αξία. Δεν απαιτείται κάποια δραματική αλλαγή στη συμπεριφορά σας. Απαιτείται συνέπεια. 4. Δημιουργήστε ευκαιρίες για μικρές προσπάθειες με μεγάλο βαθμό αβεβαιότητας. Ο καλύτερος τρόπος για να μάθει ένα παιδί να διαχειρίζεται την αβεβαιότητα είναι να τη βιώνει επανειλημμένα, σε μικρές και ασφαλείς δόσεις. Μια νέα δραστηριότητα χωρίς προσδοκίες επίδοσης. Ένα δημιουργικό έργο χωρίς βαθμολογία. Μια συζήτηση με κάποιον που δεν γνωρίζει. Αυτές οι μικρές εμπειρίες, όταν συσσωρεύονται με τον χρόνο, μπορούν να αλλάξουν τη σχέση του παιδιού με το άγνωστο. Αυτό που αρχικά φαινόταν απειλητικό μπορεί σταδιακά να αρχίσει να μοιάζει διαχειρίσιμο. Συχνές ερωτήσεις Το παιδί μου είναι από τη φύση του επιφυλακτικό. Υπάρχει διαφορά από αυτό που περιγράφετε; Ναι, και είναι σημαντικό να την κατανοήσουμε. Η φυσική επιφυλακτικότητα είναι μια ιδιοσυγκρασιακή τάση να συγκεντρώνει κάποιος πληροφορίες πριν ενεργήσει. Σε πολλές περιπτώσεις αποτελεί πλεονέκτημα, καθώς τα πιο προσεκτικά παιδιά συχνά αποφεύγουν παρορμητικά λάθη και σκέφτονται περισσότερο πριν δεσμευτούν σε μια απόφαση. Αυτό που περιγράφουμε εδώ είναι διαφορετικό. Πρόκειται για την αποφυγή που προκαλείται από τον φόβο μήπως το παιδί φανεί ανεπαρκές μπροστά στους άλλους. Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς η προσεκτική προετοιμασία, αλλά η ενεργή αποφυγή καταστάσεων στις οποίες υπάρχει πιθανότητα αποτυχίας. Ένας τρόπος να διερευνήσετε τη διαφορά είναι να παρατηρήσετε αν το παιδί δοκιμάζει νέα πράγματα όταν δεν υπάρχει κοινό, όταν κανείς δεν το παρακολουθεί και όταν δεν έχει να αποδείξει τίποτα σε κανέναν. Αν το κάνει, ίσως το βασικό ζήτημα να είναι ο φόβος της κοινωνικής έκθεσης και όχι μια βαθύτερη αποφυγή της προσπάθειας. Αν αποφεύγει να δοκιμάσει ακόμη και όταν είναι μόνο του, αξίζει να διερευνήσετε περισσότερο τι το εμποδίζει. Το παιδί μου δοκιμάζει νέα πράγματα, αλλά τα εγκαταλείπει μόλις δυσκολευτεί. Είναι το ίδιο πρόβλημα; Τα δύο μοτίβα σχετίζονται, αλλά δεν είναι ακριβώς τα ίδια. Ένα παιδί που ξεκινά μια δραστηριότητα και εγκαταλείπει μόλις εμφανιστούν δυσκολίες έχει συχνά αναπτύξει την πεποίθηση ότι η δυσκολία σημαίνει πως έχει φτάσει στα όρια των ικανοτήτων του. Δεν έχει ακόμη κατανοήσει ότι η δυσκολία αποτελεί φυσιολογικό μέρος της εκμάθησης οτιδήποτε ουσιαστικού. Έτσι, αποσύρεται με τα πρώτα σημάδια αντίστασης. Η λογική πίσω από αυτή τη συμπεριφορά είναι παρόμοια με εκείνη του παιδιού που αποφεύγει εξαρχής την προσπάθεια. Η διαφορά είναι ότι η αποφυγή εμφανίζεται ένα βήμα αργότερα. Και τα δύο μοτίβα μπορούν να αντιμετωπιστούν με τον ίδιο βασικό τρόπο: μέσα από επαναλαμβανόμενες εμπειρίες κατά τις οποίες το παιδί επιμένει παρά τη δυσκολία και ανακαλύπτει ότι υπάρχει και η άλλη πλευρά της. Πόσος χρόνος χρειάζεται για να δούμε πραγματική αλλαγή; Περισσότερος από όσο χρειάζεται για μία συζήτηση, αλλά ενδεχομένως λιγότερος από όσο περιμένουν πολλοί γονείς, όταν δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες. Από όσα έχω παρατηρήσει, τα παιδιά μπορούν να αρχίσουν να εμφανίζουν ορατές αλλαγές, όπως μεγαλύτερη προθυμία να δοκιμάσουν κάτι και μικρότερη αντίσταση όταν αντιμετωπίζουν μια δυσκολία, μέσα σε δύο έως τρεις μήνες συστηματικής συμμετοχής σε περιβάλλοντα όπου η αβεβαιότητα θεωρείται φυσιολογικό μέρος της μάθησης. Η βαθύτερη πεποίθηση, εκείνη που συνδέει την προσωπική αξία με την επίδοση, χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να αλλάξει. Ωστόσο, η αλλαγή στη συμπεριφορά μπορεί να προηγηθεί της εσωτερικής αλλαγής και όχι απαραίτητα να ακολουθήσει. Όταν ένα παιδί αρχίζει να ενεργεί διαφορετικά, αποκτά νέες εμπειρίες και αυτές οι εμπειρίες μπορούν σταδιακά να μεταβάλουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τον εαυτό του. Τελικές σκέψεις Η δεκατριάχρονη μαθήτρια επέστρεψε την επόμενη χρονιά για μια ακόμη εκπαιδευτική συνάντηση. Το πρώτο πράγμα που μου είπε ήταν κάτι που είχε κάνει το καλοκαίρι. Είχε γραφτεί σε ένα μάθημα κεραμικής, μια δραστηριότητα που δεν είχε δοκιμάσει ποτέ πριν. Γνώριζε ότι θα ήταν αρχάρια. Γνώριζε ότι τα έργα της δεν θα ήταν τέλεια. Και παρ' όλα αυτά, αποφάσισε να συμμετάσχει. «Θυμήθηκα πώς ένιωσα πέρυσι», μου είπε. «Όταν η ιδέα έγινε καλύτερη επειδή οι άλλοι την αμφισβήτησαν. Ήθελα να δω αν αυτό λειτουργεί και σε άλλα πράγματα». Και λειτούργησε. Όχι επειδή έπαψε να ενδιαφέρεται να κάνει τα πράγματα καλά. Αλλά επειδή είχε συγκεντρώσει αρκετές εμπειρίες που της έδειχναν ότι οι ατελείς προσπάθειες δεν την καθόριζαν ως άνθρωπο. Αντίθετα, συχνά αποτελούσαν το σημείο από όπου ξεκινούσαν τα πιο ενδιαφέροντα πράγματα. Αυτή είναι η αλλαγή που μπορεί να κάνει κάθε παιδί που αποφεύγει να δοκιμάσει νέα πράγματα. Δεν χρειάζεται να μετατραπεί από επιφυλακτικό σε απερίσκεπτο. Χρειάζεται να περάσει από την πεποίθηση ότι η αβεβαιότητα είναι επικίνδυνη στην κατανόηση ότι μπορεί να τη διαχειριστεί. Πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικούς τρόπους να βλέπει κανείς τον κόσμο. Και οι δυνατότητες που ανοίγονται μέσα από τον δεύτερο είναι πολύ περισσότερες. Αν θέλετε να βοηθήσετε το παιδί σας να αποκτήσει αυτή την εμπειρία μέσα από πραγματικές προκλήσεις, την αντιμετώπιση της αβεβαιότητας και τη σταδιακή εξοικείωση με τις δυσκολίες, το KidStartupper προσφέρει δωρεάν δοκιμή 7 ημερών, χωρίς να απαιτείται πιστωτική κάρτα. "Ξεκινήστε εδώ τη δωρεάν δοκιμή 7 ημερών για το παιδί σας" (https://kidstartupper.com/en_us/pricing_students_home). Μπορεί να σας ενδιαφέρουν επίσης - "Το πρόβλημα με το να επιβραβεύουμε τα παιδιά μόνο για τα αποτελέσματα" (/en_us/blog/the-problem-with-rewarding-kids-only-for-results) - "Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να αναπτύσσουν ανθεκτικότητα και γιατί κάποια εγκαταλείπουν πολύ εύκολα" (/en_us/blog/how-kids-learn-resilience) - "Γιατί οι γονείς πρέπει να σταματήσουν να λύνουν κάθε πρόβλημα για τα παιδιά τους" (/en_us/blog/why-parents-should-stop-solving-every-problem-for-their-children)