Από Καταναλωτές σε Δημιουργούς: Γιατί τα Παιδιά Χρειάζεται να Μάθουν να Δημιουργούν

Τα παιδιά μεγαλώνουν σήμερα σε έναν κόσμο γεμάτο περιεχόμενο. Παρακολουθούν βίντεο, παίζουν ψηφιακά παιχνίδια, χρησιμοποιούν εφαρμογές, βλέπουν τι δημιουργούν άλλοι άνθρωποι και ανακαλύπτουν καθημερινά νέα προϊόντα και υπηρεσίες.

Μπορούν να περάσουν ώρες παρακολουθώντας κάποιον να παίζει ένα παιχνίδι, να παρουσιάζει ένα προϊόν ή να δημιουργεί κάτι εντυπωσιακό. Μπορούν να αναγνωρίσουν τις αγαπημένες τους εφαρμογές, να εξηγήσουν πώς λειτουργεί ένα παιχνίδι και να γνωρίζουν λεπτομέρειες για τους δημιουργούς που θαυμάζουν.

Υπάρχει όμως μια σημαντική ερώτηση που αξίζει να κάνουν οι γονείς:

Μαθαίνει το παιδί μόνο να χρησιμοποιεί όσα δημιουργούν οι άλλοι ή μαθαίνει και να δημιουργεί κάτι δικό του;

Η διαφορά είναι μεγαλύτερη από όσο φαίνεται. Ένα παιδί μπορεί να χρησιμοποιεί καθημερινά την τεχνολογία χωρίς να καταλαβαίνει πώς σχεδιάζεται μια εφαρμογή, πώς δημιουργείται ένα παιχνίδι, πώς αναπτύσσεται ένα προϊόν ή πώς μια απλή ιδέα μετατρέπεται σε κάτι χρήσιμο για άλλους ανθρώπους.

Δεν χρειάζεται κάθε παιδί να γίνει προγραμματιστής, επιχειρηματίας ή επαγγελματίας δημιουργός περιεχομένου. Χρειάζεται όμως να αποκτήσει την αυτοπεποίθηση και τις δεξιότητες να περνά από τη σκέψη στην πράξη.

Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα μαθήματα που μπορεί να πάρει ένα παιδί: να μη μένει μόνο σε όσα καταναλώνει, αλλά να αναρωτιέται τι μπορεί να δημιουργήσει το ίδιο.

1. Τα παιδιά μεγαλώνουν σε έναν κόσμο που τους προσφέρει τα πάντα έτοιμα

Σήμερα, σχεδόν κάθε ανάγκη μπορεί να καλυφθεί με το πάτημα ενός κουμπιού. Θέλουν να ακούσουν μουσική; Ανοίγουν μια εφαρμογή. Θέλουν να παίξουν; Επιλέγουν ένα παιχνίδι. Θέλουν να δουν κάτι ενδιαφέρον; Υπάρχουν εκατομμύρια βίντεο διαθέσιμα.

Αυτή η ευκολία έχει πολλά πλεονεκτήματα. Τα παιδιά έχουν πρόσβαση σε γνώσεις, εκπαιδευτικό υλικό, δημιουργικά εργαλεία και εμπειρίες που παλαιότερα ήταν πολύ πιο δύσκολο να αποκτήσουν.

Υπάρχει όμως και ένας κίνδυνος: να συνηθίσουν να βρίσκονται συνεχώς στη θέση του χρήστη.

Να περιμένουν ότι κάποιος άλλος θα δημιουργήσει το παιχνίδι, θα σχεδιάσει την εφαρμογή, θα οργανώσει τη δραστηριότητα και θα προσφέρει τη λύση. Να επιλέγουν ανάμεσα σε έτοιμες δυνατότητες χωρίς να σκέφτονται ότι θα μπορούσαν να σχεδιάσουν κάτι διαφορετικό.

Δεν είναι πρόβλημα το να απολαμβάνει ένα παιδί ένα παιχνίδι ή να παρακολουθεί βίντεο. Το ζήτημα είναι να μην περιορίζεται αποκλειστικά σε αυτόν τον ρόλο.

Ένα παιδί που παίζει ένα παιχνίδι μπορεί να αρχίσει να αναρωτιέται:

• Ποιος είχε την ιδέα για αυτό το παιχνίδι;
• Πώς αποφάσισαν οι δημιουργοί τους κανόνες του;
• Γιατί οι παίκτες το βρίσκουν ενδιαφέρον;
• Τι θα άλλαζα αν μπορούσα να δημιουργήσω τη δική μου έκδοση;
• Θα μπορούσα να σχεδιάσω ένα παιχνίδι που να λύνει ένα διαφορετικό πρόβλημα;

Οι ερωτήσεις αυτές μετατρέπουν μια απλή εμπειρία κατανάλωσης σε ευκαιρία δημιουργικής σκέψης.

2. Η διαφορά ανάμεσα σε ένα παιδί που καταναλώνει και σε ένα παιδί που δημιουργεί

Η διαφορά δεν βρίσκεται απαραίτητα στον χρόνο που περνά ένα παιδί μπροστά σε μια οθόνη. Βρίσκεται κυρίως στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί όσα έχει στη διάθεσή του.

Ας δούμε ένα απλό παράδειγμα.

Δύο παιδιά παρακολουθούν ένα βίντεο για ένα ενδιαφέρον επιτραπέζιο παιχνίδι.

Το πρώτο παιδί παρακολουθεί το βίντεο, του αρέσει το παιχνίδι και αναζητά το επόμενο βίντεο που θα παρακολουθήσει.

Το δεύτερο παιδί αρχίζει να σκέφτεται:

• Θα μπορούσα να φτιάξω ένα παρόμοιο παιχνίδι;
• Ποιο θέμα θα είχε ενδιαφέρον για τους φίλους μου;
• Ποιους κανόνες θα έβαζα;
• Πώς θα μπορούσα να το κάνω πιο διασκεδαστικό;

Και τα δύο παιδιά έχουν την ίδια αρχική εμπειρία. Το δεύτερο, όμως, κάνει ένα επιπλέον βήμα: μετατρέπει αυτό που είδε σε αφορμή για να δημιουργήσει.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το πρώτο παιδί δεν είναι δημιουργικό ή ότι πρέπει να σταματήσει να απολαμβάνει το περιεχόμενο. Σημαίνει ότι το δεύτερο εξασκεί επιπλέον την ικανότητα να παρατηρεί, να αμφισβητεί, να σχεδιάζει και να δοκιμάζει.

Αυτή είναι η μετάβαση από την παθητική κατανάλωση στην ενεργή συμμετοχή.

3. Η δημιουργία δεν σημαίνει απαραίτητα προγραμματισμό ή τεχνολογία

Όταν μιλάμε για δημιουργία, πολλοί γονείς σκέφτονται αμέσως τον προγραμματισμό, τη ρομποτική ή την κατασκευή ψηφιακών εφαρμογών.

Αυτές είναι εξαιρετικές δυνατότητες, αλλά η δημιουργικότητα είναι πολύ ευρύτερη.

Ένα παιδί δημιουργεί όταν:

• Σχεδιάζει ένα επιτραπέζιο παιχνίδι με δικούς του κανόνες.
• Οργανώνει μια μικρή σχολική εκδήλωση.
• Σκέφτεται μια λύση για ένα πρόβλημα της γειτονιάς του.
• Δημιουργεί ένα αντικείμενο από υλικά που διαφορετικά θα πετούσε.
• Σχεδιάζει μια αφίσα για μια δράση που θεωρεί σημαντική.
• Γράφει μια ιστορία και δημιουργεί τους δικούς του χαρακτήρες.
• Προτείνει έναν καλύτερο τρόπο οργάνωσης μιας ομαδικής δραστηριότητας.
• Σχεδιάζει μια ιδέα για ένα προϊόν που θα έκανε την καθημερινότητα ευκολότερη.

Το κοινό στοιχείο δεν είναι το αποτέλεσμα. Είναι η διαδικασία.

Το παιδί ξεκινά από μια σκέψη, εντοπίζει μια ανάγκη ή μια ευκαιρία, εξετάζει πιθανές λύσεις και προσπαθεί να δημιουργήσει κάτι που προηγουμένως δεν υπήρχε.

Αυτό ακριβώς είναι που αξίζει να ενθαρρύνουν οι γονείς: όχι μόνο την παραγωγή ενός όμορφου αποτελέσματος, αλλά την πρωτοβουλία να ξεκινήσει κάτι από το μηδέν.

4. Γιατί η ικανότητα δημιουργίας είναι τόσο σημαντική για το μέλλον;

Ο κόσμος αλλάζει γρήγορα. Νέες τεχνολογίες εμφανίζονται, επαγγέλματα μετασχηματίζονται και πολλές εργασίες που σήμερα θεωρούμε δεδομένες μπορεί να εκτελούνται διαφορετικά στο μέλλον.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, δεν αρκεί ένα παιδί να γνωρίζει πώς να χρησιμοποιεί τα εργαλεία που υπάρχουν σήμερα. Χρειάζεται να μπορεί να σκέφτεται τι άλλο μπορεί να γίνει με αυτά.

Δημιουργική σκέψη

Ένα παιδί που δημιουργεί μαθαίνει να εξετάζει περισσότερες από μία πιθανές λύσεις. Δεν περιορίζεται στην πρώτη απάντηση που θα βρει. Αναζητά εναλλακτικές, συνδυάζει διαφορετικές ιδέες και δοκιμάζει νέες προσεγγίσεις.

Για παράδειγμα, αν ένα παιδί παρατηρήσει ότι οι συμμαθητές του ξεχνούν συχνά τα σχολικά τους αντικείμενα, μπορεί να σκεφτεί έναν διαφορετικό τρόπο οργάνωσης της σχολικής τσάντας ή μια απλή υπενθύμιση που θα τους βοηθούσε.

Επίλυση προβλημάτων

Η δημιουργία δεν είναι πάντα εύκολη. Συχνά κάτι δεν λειτουργεί όπως το είχε φανταστεί το παιδί.

Ένα παιχνίδι μπορεί να μην έχει ενδιαφέρον. Μια κατασκευή μπορεί να μην είναι σταθερή. Μια ιδέα μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη στην εφαρμογή της.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, το παιδί καλείται να καταλάβει τι δεν λειτουργεί και να αναζητήσει μια διαφορετική λύση. Έτσι εξασκεί την ικανότητα να αντιμετωπίζει προβλήματα αντί να περιμένει πάντα από κάποιον άλλον να τα λύσει.

Αυτοπεποίθηση και πρωτοβουλία

Όταν ένα παιδί βλέπει ότι μπορεί να μετατρέψει μια ιδέα σε κάτι πραγματικό, αποκτά μια σημαντική εμπειρία: συνειδητοποιεί ότι οι σκέψεις του μπορούν να έχουν αποτέλεσμα.

Δεν χρειάζεται να δημιουργήσει κάτι μεγάλο ή εντυπωσιακό. Ακόμη και μια μικρή κατασκευή ή μια απλή λύση σε ένα καθημερινό πρόβλημα μπορεί να του δώσει την αίσθηση ότι είναι ικανό να ξεκινήσει και να ολοκληρώσει κάτι δικό του.

Κριτική σκέψη

Οι δημιουργοί δεν αποδέχονται απλώς όσα βλέπουν. Αναρωτιούνται γιατί κάτι λειτουργεί, ποια ανάγκη εξυπηρετεί και πώς θα μπορούσε να γίνει καλύτερο.

Ένα παιδί που αναρωτιέται γιατί μια εφαρμογή είναι εύκολη στη χρήση ή γιατί ένα προϊόν είναι δημοφιλές αρχίζει να βλέπει τον κόσμο με πιο αναλυτικό τρόπο.

Προσαρμοστικότητα

Καμία δημιουργική διαδικασία δεν εξελίσσεται πάντα σύμφωνα με το αρχικό σχέδιο. Οι συνθήκες αλλάζουν, εμφανίζονται δυσκολίες και χρειάζονται νέες αποφάσεις.

Μέσα από τη δημιουργία, τα παιδιά μαθαίνουν ότι μπορούν να προσαρμόζουν τις ιδέες τους χωρίς να εγκαταλείπουν απαραίτητα τον στόχο τους.

5. Η επιχειρηματική σκέψη ξεκινά από τη δημιουργία αξίας

Η επιχειρηματικότητα συχνά συνδέεται στο μυαλό των ενηλίκων με εταιρείες, χρήματα, πωλήσεις και μεγάλες επιχειρηματικές αποφάσεις.

Για ένα παιδί, όμως, η επιχειρηματική σκέψη μπορεί να ξεκινήσει πολύ πιο απλά.

Αρχίζει όταν αντιλαμβάνεται ότι μπορεί να δημιουργήσει κάτι χρήσιμο για κάποιον άλλον.

Ας υποθέσουμε ότι ένα παιδί αγαπά τα ζώα και παρατηρεί ότι οι γείτονές του δυσκολεύονται να φροντίσουν τα κατοικίδιά τους όταν λείπουν.

Μπορεί να αρχίσει να σκέφτεται:

• Ποια ακριβώς είναι η δυσκολία τους;
• Τι θα μπορούσα να προτείνω;
• Ποιοι θα ενδιαφέρονταν για αυτή την ιδέα;
• Τι χρειάζεται για να λειτουργήσει;
• Πώς θα μπορούσα να εξηγήσω την πρότασή μου στους άλλους;

Αυτό το παιδί δεν χρειάζεται να ιδρύσει μια επιχείρηση. Έχει ήδη αρχίσει να σκέφτεται με έναν τρόπο που συνδέεται με την επιχειρηματικότητα: παρατηρεί μια ανάγκη, αναζητά λύση και εξετάζει αν αυτή η λύση έχει αξία για άλλους ανθρώπους.

Η ίδια διαδικασία μπορεί να εφαρμοστεί σε ένα παιχνίδι, μια σχολική δραστηριότητα, μια οικολογική πρωτοβουλία ή μια ψηφιακή εφαρμογή.

Η ουσία δεν είναι να μάθουν όλα τα παιδιά να γίνουν επιχειρηματίες. Είναι να καταλάβουν ότι μπορούν να παίρνουν πρωτοβουλίες, να αναγνωρίζουν ευκαιρίες και να δημιουργούν θετικό αποτέλεσμα γύρω τους.

6. Η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να γίνουν εργαλεία δημιουργίας

Η τεχνολογία δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως πηγή ψυχαγωγίας. Μπορεί να γίνει ένα ισχυρό εργαλείο δημιουργίας, αρκεί τα παιδιά να μάθουν να τη χρησιμοποιούν με ενεργό και ουσιαστικό τρόπο.

Ένα παιδί μπορεί να χρησιμοποιήσει ψηφιακά εργαλεία για να σχεδιάσει μια παρουσίαση, να δημιουργήσει ένα ψηφιακό προϊόν, να προγραμματίσει ένα απλό παιχνίδι ή να οργανώσει ένα project.

Η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει ακόμη περισσότερες δυνατότητες. Μπορεί να βοηθήσει ένα παιδί να εξερευνήσει ιδέες, να κατανοήσει έννοιες, να οργανώσει τη σκέψη του ή να εξετάσει διαφορετικές προσεγγίσεις.

Υπάρχει όμως μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στο να ζητά ένα παιδί από ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης να κάνει τα πάντα για λογαριασμό του και στο να το χρησιμοποιεί για να αναπτύξει τη δική του σκέψη.

Για παράδειγμα, αντί να ζητήσει απλώς να του δημιουργήσει μια ολοκληρωμένη επιχειρηματική ιδέα, μπορεί να ρωτήσει:

• Ποια προβλήματα αντιμετωπίζουν συχνά τα παιδιά της ηλικίας μου;
• Πώς θα μπορούσα να βελτιώσω την ιδέα που σκέφτηκα;
• Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και οι δυσκολίες της πρότασής μου;
• Τι θα μπορούσα να δοκιμάσω πρώτα για να δω αν η ιδέα μου λειτουργεί;

Με αυτόν τον τρόπο, η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται βοηθητικό εργαλείο και όχι υποκατάστατο της προσωπικής προσπάθειας.

Ο στόχος δεν είναι τα παιδιά να εξαρτώνται από την τεχνολογία για να σκέφτονται. Είναι να μάθουν να σκέφτονται καλύτερα αξιοποιώντας υπεύθυνα τα διαθέσιμα εργαλεία.

7. Πώς μπορούν οι γονείς να ενθαρρύνουν τα παιδιά να γίνουν δημιουργοί;

Δεν χρειάζεται να αγοράσετε ακριβό εξοπλισμό, να οργανώσετε ένα σύνθετο εκπαιδευτικό πρόγραμμα ή να έχετε ειδικές γνώσεις προγραμματισμού.

Μπορείτε να ξεκινήσετε από την καθημερινότητα, αλλάζοντας σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο συζητάτε με το παιδί σας.

1. Ρωτήστε το τι θα άλλαζε

Όταν το παιδί χρησιμοποιεί ένα παιχνίδι ή μια εφαρμογή που του αρέσει, μη μείνετε μόνο στην ερώτηση αν διασκεδάζει.

Ρωτήστε το:

• Τι σου αρέσει περισσότερο σε αυτό;
• Τι θα άλλαζες αν μπορούσες;
• Τι πιστεύεις ότι λείπει;
• Πώς θα σχεδίαζες τη δική σου εκδοχή;

Δεν χρειάζεται να γνωρίζετε τις απαντήσεις. Αρκεί να δημιουργήσετε χώρο για να εκφράσει τις σκέψεις του.

2. Δώστε του μικρά πραγματικά προβλήματα να λύσει

Αντί να προσφέρετε αμέσως μια έτοιμη λύση, δώστε στο παιδί την ευκαιρία να προτείνει τη δική του.

Για παράδειγμα:

• Πώς θα μπορούσαμε να οργανώσουμε καλύτερα τα βιβλία στο σπίτι;
• Πώς θα μπορούσαμε να μειώσουμε τα πλαστικά που χρησιμοποιούμε;
• Πώς θα μπορούσαμε να κάνουμε πιο ενδιαφέρουσα μια οικογενειακή δραστηριότητα;
• Τι θα μπορούσαμε να αλλάξουμε ώστε να εξοικονομούμε χρόνο το πρωί;

Αφήστε το να προτείνει ακόμη και ασυνήθιστες λύσεις. Η πρώτη ιδέα δεν χρειάζεται να είναι τέλεια.

3. Ενθαρρύνετε τα μικρά projects

Ένα project δίνει στο παιδί την ευκαιρία να περάσει από την ιδέα στην πράξη.

Μπορεί να είναι κάτι απλό, όπως η δημιουργία ενός επιτραπέζιου παιχνιδιού, η κατασκευή μιας αφίσας, η οργάνωση μιας μικρής ανταλλαγής βιβλίων ή ο σχεδιασμός ενός προϊόντος που θα βοηθούσε τους συμμαθητές του.

Το σημαντικό είναι να αναλάβει ενεργό ρόλο στη διαδικασία: να αποφασίσει τι θέλει να δημιουργήσει, να οργανώσει τα βήματα και να δοκιμάσει το αποτέλεσμα.

4. Μην προσπαθείτε να κάνετε τα πάντα για εκείνο

Είναι φυσικό ένας γονιός να θέλει να βοηθήσει. Ωστόσο, όταν παρεμβαίνει συνεχώς, διορθώνει κάθε λάθος και παίρνει όλες τις αποφάσεις, το παιδί χάνει την ευκαιρία να εξασκηθεί στην αυτονομία.

Αντί να του δείξετε αμέσως πώς πρέπει να φτιάξει κάτι, δοκιμάστε να ρωτήσετε:

• Τι πιστεύεις ότι πρέπει να κάνουμε πρώτα;
• Ποια επιλογή θεωρείς καλύτερη;
• Τι θα δοκίμαζες αν δεν λειτουργήσει;

Ο ρόλος σας είναι να προσφέρετε υποστήριξη και ασφάλεια, όχι να αναλάβετε τη δημιουργική διαδικασία αντί για το παιδί.

5. Δείξτε ενδιαφέρον για τη διαδικασία και όχι μόνο για το αποτέλεσμα

Ένα παιδί μπορεί να προσπαθήσει να δημιουργήσει κάτι και να μην καταφέρει να φτάσει στο αποτέλεσμα που είχε φανταστεί.

Αν η μοναδική σας ερώτηση είναι «Τελείωσες;» ή «Βγήκε καλό;», μπορεί να αισθανθεί ότι αυτό που μετράει είναι μόνο το τελικό προϊόν.

Ρωτήστε το επίσης:

• Ποιο ήταν το πιο δύσκολο σημείο;
• Τι έμαθες όσο το δημιουργούσες;
• Τι θα έκανες διαφορετικά την επόμενη φορά;

Έτσι το παιδί αντιλαμβάνεται ότι η προσπάθεια, οι αποφάσεις και οι βελτιώσεις έχουν εξίσου μεγάλη σημασία.

8. Πέντε δημιουργικές δραστηριότητες που μπορείτε να δοκιμάσετε στο σπίτι

Αν θέλετε να ξεκινήσετε άμεσα, μπορείτε να δοκιμάσετε τις παρακάτω δραστηριότητες. Δεν απαιτούν ειδικό εξοπλισμό και μπορούν να προσαρμοστούν ανάλογα με την ηλικία και τα ενδιαφέροντα του παιδιού.

Δραστηριότητα 1: Δημιούργησε ένα παιχνίδι από το μηδέν

Ζητήστε από το παιδί να δημιουργήσει ένα παιχνίδι που θα μπορούσε να παίξει με την οικογένεια ή τους φίλους του.

Αφήστε το να αποφασίσει:

• Ποιος είναι ο σκοπός του παιχνιδιού;
• Πόσοι παίκτες μπορούν να συμμετέχουν;
• Ποιοι είναι οι κανόνες;
• Πώς κερδίζει κάποιος;

Στη συνέχεια, παίξτε μαζί του και προτείνετε να αλλάξει ό,τι δεν λειτουργεί καλά.

Δραστηριότητα 2: Βρες ένα πρόβλημα και σχεδίασε μια λύση

Προτείνετε στο παιδί να παρατηρήσει την καθημερινότητά του για μία ημέρα και να εντοπίσει κάτι που θα ήθελε να βελτιώσει.

Μπορεί να είναι ένα μικρό πρόβλημα στο σπίτι, στο σχολείο ή στη γειτονιά.

Ζητήστε του να σχεδιάσει μια λύση σε ένα χαρτί και να εξηγήσει πώς θα λειτουργούσε.

Δραστηριότητα 3: Σχεδίασε ένα προϊόν για κάποιον άλλον

Ρωτήστε το παιδί ποιο αντικείμενο θα ήθελε να δημιουργήσει για να βοηθήσει έναν φίλο, έναν παππού ή μια γιαγιά.

Μπορεί να είναι ένα οργανωτικό αντικείμενο, ένα απλό εργαλείο ή κάτι που θα έκανε μια καθημερινή εργασία ευκολότερη.

Ζητήστε του να σχεδιάσει το προϊόν και να εξηγήσει ποια ανάγκη καλύπτει.

Δραστηριότητα 4: Μετέτρεψε ένα χόμπι σε μια ιδέα

Αν το παιδί αγαπά τη ζωγραφική, τα ζώα, τον αθλητισμό, τη μουσική ή τα παιχνίδια, ζητήστε του να σκεφτεί πώς θα μπορούσε να δημιουργήσει κάτι που θα ενδιέφερε και άλλους ανθρώπους.

Για παράδειγμα, ένα παιδί που αγαπά τη ζωγραφική μπορεί να σχεδιάσει μια σειρά από κάρτες με δικές του εικόνες. Ένα παιδί που αγαπά τα ζώα μπορεί να δημιουργήσει έναν οδηγό υπεύθυνης φροντίδας κατοικίδιων.

Σκοπός δεν είναι απαραίτητα να πουλήσει κάτι. Είναι να ανακαλύψει πώς ένα προσωπικό ενδιαφέρον μπορεί να μετατραπεί σε μια δημιουργική πρόταση.

Δραστηριότητα 5: Παρουσίασε την ιδέα σου σε άλλους

Αφού ολοκληρώσει ένα μικρό project, ζητήστε από το παιδί να το παρουσιάσει στην οικογένεια.

Μπορεί να εξηγήσει:

• Ποια ήταν η αρχική του ιδέα;
• Γιατί αποφάσισε να τη δημιουργήσει;
• Πώς εργάστηκε;
• Ποιες δυσκολίες αντιμετώπισε;
• Τι θα ήθελε να βελτιώσει;

Η παρουσίαση βοηθά το παιδί να οργανώνει τις σκέψεις του και να εξηγεί τις επιλογές του με σαφήνεια.

9. Τι γίνεται όταν το παιδί δεν έχει ιδέες ή φοβάται να δοκιμάσει;

Δεν είναι όλα τα παιδιά έτοιμα να ξεκινήσουν αμέσως ένα δικό τους project. Κάποια δυσκολεύονται να σκεφτούν μια ιδέα. Άλλα φοβούνται ότι θα κάνουν λάθος ή ότι οι άλλοι δεν θα τους αρέσει αυτό που θα δημιουργήσουν.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν είναι δημιουργικά.

Η δημιουργικότητα δεν εμφανίζεται πάντα ως μια εντυπωσιακή ιδέα. Συχνά χρειάζεται ερεθίσματα, χρόνο και την κατάλληλη υποστήριξη.

Αν το παιδί δεν ξέρει από πού να ξεκινήσει, μπορείτε να το βοηθήσετε με πιο συγκεκριμένες ερωτήσεις:

• Τι σε δυσκολεύει περισσότερο μέσα στην ημέρα σου;
• Τι θα ήθελες να υπάρχει αλλά δεν υπάρχει;
• Ποιο πρόβλημα θα ήθελες να λύσεις για έναν φίλο σου;
• Τι θα άλλαζες σε ένα παιχνίδι που ήδη γνωρίζεις;
• Αν μπορούσες να δημιουργήσεις κάτι χωρίς περιορισμούς, τι θα ήταν;

Αν φοβάται την αποτυχία, βοηθήστε το να καταλάβει ότι η πρώτη προσπάθεια δεν χρειάζεται να είναι τέλεια. Η δημιουργία είναι μια διαδικασία δοκιμών και βελτιώσεων.

Αποφύγετε επίσης να συγκρίνετε το αποτέλεσμα με όσα δημιουργούν άλλα παιδιά ή επαγγελματίες. Ένα παιδί που ξεκινά τώρα δεν χρειάζεται να ανταγωνιστεί κάποιον με πολύ μεγαλύτερη εμπειρία.

Χρειάζεται να συγκρίνει τη σημερινή του προσπάθεια με τη δική του προηγούμενη προσπάθεια.

10. Ο ρόλος του σχολείου: Από τη γνώση στην εφαρμογή

Το σχολείο προσφέρει στα παιδιά σημαντικές γνώσεις. Μαθαίνουν μαθηματικά, γλώσσα, φυσικές επιστήμες, ιστορία και πολλές ακόμη δεξιότητες.

Ωστόσο, η γνώση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία όταν τα παιδιά έχουν ευκαιρίες να τη χρησιμοποιήσουν στην πράξη.

Ένα μάθημα για το περιβάλλον μπορεί να γίνει αφορμή για τον σχεδιασμό μιας σχολικής οικολογικής δράσης. Μια μαθηματική έννοια μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την οργάνωση ενός μικρού προϋπολογισμού. Μια δραστηριότητα πληροφορικής μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία ενός απλού ψηφιακού έργου.

Όταν οι μαθητές καλούνται να σχεδιάσουν, να συνεργαστούν, να πάρουν αποφάσεις και να παρουσιάσουν τις προτάσεις τους, δεν περιορίζονται στην απομνημόνευση πληροφοριών. Μαθαίνουν να αξιοποιούν τη γνώση τους για να δημιουργούν.

Η επιχειρηματική εκπαίδευση μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά σε αυτή τη μετάβαση. Δεν χρειάζεται να περιορίζεται στη θεωρία των επιχειρήσεων. Μπορεί να δίνει στα παιδιά την ευκαιρία να εντοπίζουν ανάγκες, να αναπτύσσουν ιδέες, να σχεδιάζουν προϊόντα ή υπηρεσίες και να εξηγούν την αξία των προτάσεών τους.

Με αυτόν τον τρόπο, η μάθηση συνδέεται με πραγματικές καταστάσεις και αποκτά πιο πρακτικό χαρακτήρα.

11. Πώς το KidStartupper βοηθά τα παιδιά να περάσουν από την ιδέα στη δημιουργία

Η μετάβαση από τον καταναλωτή στον δημιουργό δεν γίνεται με μία μόνο δραστηριότητα. Χρειάζεται μια διαδικασία μέσα από την οποία το παιδί μαθαίνει να παρατηρεί, να σκέφτεται, να σχεδιάζει και να υλοποιεί τις ιδέες του.

Αυτός είναι και ο σκοπός της εκπαιδευτικής προσέγγισης του KidStartupper.

Το KidStartupper προσφέρει στα παιδιά ηλικίας 10–15 ετών ένα οργανωμένο περιβάλλον εκμάθησης της επιχειρηματικότητας, στο οποίο μπορούν να ανακαλύψουν πώς μια απλή σκέψη μπορεί να εξελιχθεί σε ένα ολοκληρωμένο επιχειρηματικό project.

Μέσα από τα εκπαιδευτικά βίντεο, τα ebooks, τις δραστηριότητες, τα quiz και τις παρουσιάσεις, τα παιδιά εξοικειώνονται σταδιακά με έννοιες όπως:

• Η αναγνώριση πραγματικών αναγκών και προβλημάτων.
• Η ανάπτυξη και αξιολόγηση επιχειρηματικών ιδεών.
• Ο σχεδιασμός προϊόντων και υπηρεσιών.
• Η κατανόηση του κοινού στο οποίο απευθύνεται μια ιδέα.
• Η δημιουργία ενός επιχειρηματικού μοντέλου.
• Η παρουσίαση και προώθηση μιας πρότασης.
• Η λήψη αποφάσεων και η βελτίωση ενός project.

Παράλληλα, το εκπαιδευτικό περιβάλλον δίνει στα παιδιά τη δυνατότητα να αναπτύξουν το προφίλ τους, να παρουσιάσουν τα ενδιαφέροντα και τις ιδέες τους και να έρθουν σε επαφή με ένα ευρύτερο δίκτυο μαθητών.

Η προσέγγιση δεν έχει ως στόχο να μετατρέψει κάθε παιδί σε επιχειρηματία. Στόχος είναι να το βοηθήσει να αναπτύξει έναν πιο ενεργό τρόπο σκέψης: να μην περιμένει απλώς να του προσφέρουν έτοιμες λύσεις, αλλά να μπορεί να αναζητά και να δημιουργεί τις δικές του.

Γιατί ένα παιδί που μαθαίνει να αναπτύσσει μια ιδέα, να την εξετάζει και να την παρουσιάζει αποκτά εμπειρίες που μπορούν να του φανούν χρήσιμες σε πολλούς διαφορετικούς τομείς της ζωής του.

Ανακαλύψτε το πρόγραμμα επιχειρηματικότητας του KidStartupper και δώστε στο παιδί σας την ευκαιρία να περάσει από τη θεωρία στη δημιουργία.

Δείτε το πρόγραμμα επιχειρηματικότητας του KidStartupper για το παιδί σας

12. Το σημαντικότερο μάθημα: Το παιδί δεν χρειάζεται μόνο να χρησιμοποιεί τον κόσμο που δημιουργούν οι άλλοι

Τα παιδιά δεν χρειάζεται να σταματήσουν να παίζουν παιχνίδια, να παρακολουθούν βίντεο ή να χρησιμοποιούν τις αγαπημένες τους εφαρμογές. Αυτές οι δραστηριότητες μπορούν να αποτελούν μέρος μιας ισορροπημένης καθημερινότητας.

Αυτό που αξίζει να αλλάξει είναι η αντίληψη ότι ο ρόλος τους περιορίζεται στην επιλογή και χρήση όσων υπάρχουν ήδη.

Κάθε παιχνίδι μπορεί να γίνει αφορμή για τον σχεδιασμό ενός νέου παιχνιδιού. Κάθε εφαρμογή μπορεί να προκαλέσει ερωτήσεις για το πώς λειτουργεί. Κάθε καθημερινό πρόβλημα μπορεί να αποτελέσει την αρχή μιας νέας ιδέας.

Οι γονείς δεν χρειάζεται να γνωρίζουν πώς θα δημιουργηθεί η επόμενη μεγάλη εφαρμογή ή ποια θα είναι η επόμενη σημαντική τεχνολογική ανακάλυψη. Χρειάζεται να ενθαρρύνουν τα παιδιά να κάνουν ερωτήσεις, να δοκιμάζουν, να πειραματίζονται και να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες.

Ίσως το σημαντικότερο ερώτημα που μπορούμε να θέσουμε σε ένα παιδί δεν είναι μόνο «Τι θέλεις να γίνεις όταν μεγαλώσεις;».

Είναι και το εξής:

«Τι θα ήθελες να δημιουργήσεις σήμερα, αν είχες την ευκαιρία να κάνεις κάτι δικό σου;»

Γιατί το μέλλον δεν θα διαμορφωθεί μόνο από εκείνους που γνωρίζουν να χρησιμοποιούν τα εργαλεία που υπάρχουν. Θα διαμορφωθεί και από εκείνους που θα μπορούν να φαντάζονται νέες δυνατότητες, να αναγνωρίζουν προβλήματα και να δημιουργούν λύσεις.

Και αυτή είναι μια ικανότητα που τα παιδιά μπορούν να αρχίσουν να καλλιεργούν από σήμερα.