Τι Μαθαίνει Πραγματικά Ένα Παιδί σε Ένα Πρόγραμμα Επιχειρηματικότητας;
Όταν ένας γονιός ακούει τη φράση «πρόγραμμα επιχειρηματικότητας για παιδιά», είναι φυσικό να αναρωτηθεί:
Τι ακριβώς θα μάθει το παιδί μου;
Θα μάθει να φτιάχνει μια επιχείρηση;
Θα μάθει οικονομικά;
Θα πρέπει να πουλάει προϊόντα;
Ή μήπως πρόκειται απλώς για ένα ακόμη μάθημα με επιχειρηματικούς όρους;
Η παιδική επιχειρηματικότητα μπορεί να είναι πολύ περισσότερα από όλα αυτά.
Ένα σωστά σχεδιασμένο πρόγραμμα επιχειρηματικότητας δεν έχει ως βασικό στόχο να μετατρέψει κάθε παιδί σε επιχειρηματία.
Στόχος είναι να βοηθήσει το παιδί να αναπτύξει έναν τρόπο σκέψης που μπορεί να χρησιμοποιήσει στο σχολείο, στην καθημερινότητά του και αργότερα στη ζωή και την εργασία του.
Να μάθει να παρατηρεί.
Να κάνει ερωτήσεις.
Να αναγνωρίζει προβλήματα.
Να δημιουργεί λύσεις.
Να παίρνει αποφάσεις.
Να δοκιμάζει τις ιδέες του.
Και, κυρίως, να μετατρέπει τη σκέψη σε δράση.
1. Μαθαίνει να Αναγνωρίζει Προβλήματα
Η επιχειρηματικότητα δεν ξεκινά απαραίτητα από μια επιχειρηματική ιδέα.
Συχνά ξεκινά από ένα πρόβλημα.
Ένα παιδί μπορεί να παρατηρήσει ότι οι μαθητές δυσκολεύονται να οργανώσουν τις εργασίες τους.
Μπορεί να παρατηρήσει ότι ένα παιχνίδι δεν είναι αρκετά ενδιαφέρον.
Μπορεί να δει ότι οι ηλικιωμένοι της γειτονιάς δυσκολεύονται με κάποια καθημερινή διαδικασία.
Μπορεί να σκεφτεί ότι στο σχολείο θα μπορούσε να υπάρχει ένας καλύτερος τρόπος ανακύκλωσης.
Η πρώτη ερώτηση δεν είναι:
«Τι επιχείρηση μπορώ να φτιάξω;»
Είναι:
«Τι πρόβλημα βλέπω γύρω μου και γιατί υπάρχει;»
Αυτή η αλλαγή στον τρόπο σκέψης είναι θεμελιώδης.
2. Μαθαίνει να Δημιουργεί Ιδέες
Αφού εντοπίσει ένα πρόβλημα, το παιδί χρειάζεται να σκεφτεί πιθανές λύσεις.
Εδώ ενεργοποιείται η δημιουργικότητα.
Δεν υπάρχει απαραίτητα μία σωστή απάντηση.
Μπορεί να υπάρχουν δέκα διαφορετικές ιδέες.
Κάποιες θα είναι καλές.
Κάποιες θα είναι δύσκολες στην υλοποίηση.
Κάποιες μπορεί να μην λειτουργήσουν καθόλου.
Αυτό όμως είναι μέρος της διαδικασίας.
Το παιδί μαθαίνει ότι δεν χρειάζεται να περιμένει την «τέλεια ιδέα» για να ξεκινήσει να σκέφτεται δημιουργικά.
Μπορεί να δημιουργήσει πολλές πιθανές λύσεις και στη συνέχεια να εξετάσει ποια αξίζει περισσότερο να αναπτύξει.
3. Μαθαίνει να Κάνει τις Σωστές Ερωτήσεις
Η επιχειρηματική σκέψη δεν αφορά μόνο τις απαντήσεις.
Αφορά και την ποιότητα των ερωτήσεων.
Ένα παιδί μπορεί να μάθει να ρωτά:
- Ποιο είναι πραγματικά το πρόβλημα;
- Ποιοι άνθρωποι το αντιμετωπίζουν;
- Γιατί συμβαίνει;
- Τι λύσεις υπάρχουν ήδη;
- Τι θα μπορούσα να κάνω διαφορετικά;
- Πώς θα ξέρω αν η λύση μου είναι χρήσιμη;
Αυτές οι ερωτήσεις βοηθούν το παιδί να μην αρκείται στην πρώτη ιδέα που του έρχεται στο μυαλό.
4. Μαθαίνει να Παίρνει Αποφάσεις
Στην καθημερινή ζωή, τα παιδιά παίρνουν συνεχώς αποφάσεις.
Στην επιχειρηματικότητα όμως μπορούν να μάθουν να εξετάζουν πιο συστηματικά τις επιλογές τους.
Αν ένα παιδί έχει τρεις πιθανές ιδέες, πρέπει να αποφασίσει ποια θα αναπτύξει.
Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να συγκρίνει επιλογές.
Ποια λύση είναι πιο χρήσιμη;
Ποια μπορεί να υλοποιηθεί;
Ποια χρειάζεται λιγότερους πόρους;
Ποια μπορεί να δοκιμαστεί πιο εύκολα;
Μέσα από τέτοιες δραστηριότητες, το παιδί μαθαίνει ότι μια απόφαση δεν χρειάζεται να βασίζεται μόνο στο «μου αρέσει περισσότερο».
Μπορεί να βασίζεται σε στοιχεία, επιχειρήματα και παρατήρηση.
5. Μαθαίνει να Μετατρέπει μια Ιδέα σε Σχέδιο
Μία από τις μεγαλύτερες διαφορές ανάμεσα σε μια ιδέα και σε ένα πραγματικό project είναι η δράση.
Το παιδί μπορεί να έχει μια εξαιρετική ιδέα.
Αλλά μετά πρέπει να απαντήσει:
«Τι πρέπει να κάνω πρώτα;»
Ένα πρόγραμμα επιχειρηματικότητας μπορεί να βοηθήσει το παιδί να σπάσει ένα μεγάλο project σε μικρότερα βήματα.
Για παράδειγμα:
- Να ορίσει το πρόβλημα.
- Να περιγράψει τη λύση.
- Να προσδιορίσει ποιον αφορά.
- Να δημιουργήσει ένα πρώτο μοντέλο ή prototype.
- Να το παρουσιάσει.
- Να πάρει feedback.
- Να κάνει βελτιώσεις.
Έτσι το παιδί βλέπει ότι ακόμη και ένα μεγάλο project μπορεί να γίνει διαχειρίσιμο όταν χωριστεί σε μικρά βήματα.
6. Μαθαίνει ότι το Feedback Είναι Μέρος της Δημιουργίας
Πολλά παιδιά δυσκολεύονται όταν κάποιος ασκεί κριτική στην ιδέα τους.
Μέσα από ένα ασφαλές εκπαιδευτικό περιβάλλον μπορούν να μάθουν ότι το feedback δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η ιδέα τους είναι κακή.
Μπορεί να σημαίνει ότι υπάρχει κάτι που χρειάζεται βελτίωση.
Ένα παιδί μπορεί να παρουσιάσει μια ιδέα και να ακούσει:
«Δεν κατάλαβα πώς λειτουργεί.»
ή:
«Νομίζω ότι θα μπορούσε να είναι πιο απλό.»
Αντί να εγκαταλείψει την ιδέα, μπορεί να ρωτήσει:
«Τι θα μπορούσα να αλλάξω;»
Αυτή είναι μια σημαντική δεξιότητα όχι μόνο για την επιχειρηματικότητα αλλά για κάθε μορφή δημιουργικής εργασίας.
7. Μαθαίνει να Συνεργάζεται
Η επιχειρηματικότητα δεν είναι ατομικό άθλημα.
Οι πραγματικές ιδέες συνήθως εξελίσσονται μέσα από συζητήσεις, συνεργασίες και διαφορετικές απόψεις.
Τα παιδιά μπορούν να μάθουν να:
- μοιράζονται ρόλους,
- ακούν τις ιδέες των άλλων,
- διαφωνούν με επιχειρήματα,
- συνεισφέρουν σε μια κοινή λύση,
- και να αναλαμβάνουν ευθύνη για το κομμάτι της δουλειάς τους.
Αυτό μετατρέπει την επιχειρηματική εκπαίδευση σε μια κοινωνική μαθησιακή εμπειρία.
8. Μαθαίνει να Παρουσιάζει μια Ιδέα
Μια καλή ιδέα δεν είναι αρκετό να υπάρχει μόνο στο μυαλό ενός παιδιού.
Πρέπει να μπορεί να την εξηγήσει και στους άλλους.
Για αυτό η παρουσίαση αποτελεί σημαντικό μέρος της επιχειρηματικής σκέψης.
Το παιδί μπορεί να μάθει να εξηγεί:
- ποιο είναι το πρόβλημα,
- ποια είναι η λύση,
- ποιον βοηθά,
- γιατί είναι διαφορετική,
- και γιατί αξίζει να δοκιμαστεί.
Αυτό βοηθά στην ανάπτυξη της επικοινωνίας και μπορεί να ενισχύσει την ικανότητα του παιδιού να εκφράζει τη σκέψη του με σαφήνεια.
9. Μαθαίνει να Καταλαβαίνει τον Άνθρωπο Πίσω από το Πρόβλημα
Μια επιχειρηματική ιδέα δεν υπάρχει σε κενό.
Υπάρχει κάποιος άνθρωπος που αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα ή έχει μια ανάγκη.
Για αυτό τα παιδιά μπορούν να μάθουν να σκέφτονται πέρα από το προϊόν.
Ποιος θα το χρησιμοποιήσει;
Τι χρειάζεται πραγματικά;
Τι τον δυσκολεύει;
Τι θα έκανε τη ζωή του ευκολότερη;
Αυτό βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν την ικανότητα να βλέπουν ένα πρόβλημα και από την πλευρά κάποιου άλλου.
Η συγκεκριμένη δεξιότητα συνδέεται άμεσα με την επικοινωνία, τη συνεργασία και τη δημιουργία χρήσιμων λύσεων.
10. Μαθαίνει να Κατανοεί την Αξία
Στην επιχειρηματικότητα, δεν αρκεί να δημιουργήσεις κάτι.
Πρέπει να καταλάβεις γιατί έχει αξία.
Για ένα παιδί, αυτό μπορεί να γίνει μέσα από απλά παραδείγματα.
Ας υποθέσουμε ότι ένας μαθητής δημιουργεί ένα προϊόν από ανακυκλώσιμα υλικά.
Το προϊόν μπορεί να είναι όμορφο.
Αλλά ποιο πρόβλημα λύνει;
Ποιος θα το χρησιμοποιούσε;
Γιατί θα το επέλεγε;
Τι το κάνει χρήσιμο;
Μέσα από αυτές τις ερωτήσεις, το παιδί αρχίζει να καταλαβαίνει τη διαφορά ανάμεσα στο «έφτιαξα κάτι» και στο «έφτιαξα κάτι που έχει αξία για κάποιον».
11. Μαθαίνει Βασικές Οικονομικές Έννοιες
Ένα πρόγραμμα επιχειρηματικότητας μπορεί επίσης να εισαγάγει τα παιδιά σε βασικές οικονομικές έννοιες με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία τους.
Για παράδειγμα:
- κόστος,
- τιμή,
- έσοδα,
- κέρδος,
- πόροι,
- προϋπολογισμός.
Το σημαντικό είναι αυτές οι έννοιες να μην παρουσιάζονται ως απομονωμένη θεωρία.
Μπορούν να συνδεθούν με ένα project που έχει δημιουργήσει το ίδιο το παιδί.
Έτσι η οικονομική γνώση αποκτά πραγματικό πλαίσιο.
12. Μαθαίνει να Αντιμετωπίζει την Αποτυχία ως Πληροφορία
Ένα project μπορεί να μην λειτουργήσει.
Μια ιδέα μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη.
Ένα prototype μπορεί να έχει προβλήματα.
Μια παρουσίαση μπορεί να μην πάει όπως περίμενε το παιδί.
Αυτές οι εμπειρίες μπορούν να γίνουν σημαντικές μαθησιακές ευκαιρίες.
Το παιδί μπορεί να μάθει να ρωτά:
«Τι έμαθα από αυτό;»
και:
«Τι θα αλλάξω την επόμενη φορά;»
Αυτό καλλιεργεί μια πιο ενεργητική στάση απέναντι στις δυσκολίες.
13. Μαθαίνει να Παίρνει Πρωτοβουλία
Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο να περιμένει ένα παιδί να του πει κάποιος τι πρέπει να κάνει και στο να αναρωτιέται:
«Τι μπορώ να κάνω εγώ;»
Η επιχειρηματική εκπαίδευση μπορεί να δημιουργήσει ευκαιρίες όπου το παιδί πρέπει να πάρει αποφάσεις χωρίς να υπάρχει μία προκαθορισμένη απάντηση.
Αυτό μπορεί να ενισχύσει την πρωτοβουλία και την αίσθηση προσωπικής ευθύνης για ένα project.
14. Μαθαίνει να Βλέπει Διαφορετικά τα Προβλήματα
Ένα πρόβλημα δεν είναι πάντα μόνο ένα εμπόδιο.
Μπορεί να είναι και μια ευκαιρία για δημιουργία.
Αν ένα παιδί παρατηρήσει ότι κάτι είναι δύσκολο, αντί να σταματήσει στη διαπίστωση:
«Αυτό δεν λειτουργεί καλά.»
μπορεί να μάθει να προχωρά στην επόμενη ερώτηση:
«Πώς θα μπορούσε να λειτουργεί καλύτερα;»
Αυτός ο τρόπος σκέψης βρίσκεται στον πυρήνα της επιχειρηματικότητας.
Δεν Μαθαίνει Απλώς «Πώς να Φτιάξει μια Επιχείρηση»
Ίσως αυτή είναι η σημαντικότερη διευκρίνιση.
Όταν μιλάμε για επιχειρηματικότητα στην παιδική ηλικία, δεν μιλάμε απαραίτητα για παιδιά που θα ανοίξουν τη δική τους επιχείρηση.
Μιλάμε για παιδιά που μαθαίνουν έναν διαφορετικό τρόπο προσέγγισης των προβλημάτων και των ευκαιριών.
Ένα παιδί μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτή τη σκέψη για να δημιουργήσει μια επιχείρηση.
Μπορεί όμως να τη χρησιμοποιήσει και για ένα σχολικό project.
Για μια επιστημονική εργασία.
Για μια εφαρμογή.
Για ένα κοινωνικό project.
Για μια ιδέα που θέλει να υλοποιήσει στο μέλλον.
Η επιχειρηματικότητα είναι ένας τρόπος σκέψης πριν γίνει επάγγελμα.
Πώς Μοιάζει στην Πράξη Ένα Πρόγραμμα Επιχειρηματικότητας;
Ένα ουσιαστικό πρόγραμμα δεν πρέπει να περιορίζεται σε ορισμούς και θεωρία.
Το παιδί χρειάζεται να συμμετέχει.
Να παρατηρεί.
Να σκέφτεται.
Να δημιουργεί.
Να αποφασίζει.
Να παρουσιάζει.
Να παίρνει feedback.
Να βελτιώνει.
Να ξαναδοκιμάζει.
Για παράδειγμα, ένα project μπορεί να ξεκινήσει από ένα καθημερινό πρόβλημα που παρατηρεί το παιδί.
Στη συνέχεια μπορεί να δημιουργήσει τρεις πιθανές λύσεις, να επιλέξει μία, να σχεδιάσει το πρώτο της μοντέλο και να την παρουσιάσει σε άλλους.
Από τις αντιδράσεις και το feedback μπορεί να κάνει αλλαγές.
Έτσι το παιδί δεν μαθαίνει μόνο για την επιχειρηματικότητα.
Μαθαίνει μέσα από την επιχειρηματική διαδικασία.
Η Διαφορά Μεταξύ Θεωρίας και Πραγματικής Μάθησης
Ένα παιδί μπορεί να απομνημονεύσει τι σημαίνει «επιχειρηματίας».
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχει αναπτύξει επιχειρηματική σκέψη.
Η ουσιαστική μάθηση έρχεται όταν πρέπει να χρησιμοποιήσει αυτή τη γνώση.
Όταν πρέπει να αποφασίσει.
Όταν πρέπει να εξηγήσει μια ιδέα.
Όταν πρέπει να αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα.
Όταν πρέπει να αλλάξει κάτι επειδή το πρώτο σχέδιο δεν λειτουργεί.
Αυτές οι εμπειρίες είναι που μετατρέπουν μια έννοια σε δεξιότητα.
Τι Κερδίζει Τελικά το Παιδί;
Στο τέλος ενός προγράμματος επιχειρηματικότητας, το πιο σημαντικό αποτέλεσμα δεν είναι απαραίτητα ένα business plan ή ένα προϊόν.
Είναι ο τρόπος με τον οποίο το παιδί αρχίζει να βλέπει τον κόσμο.
Μπορεί να αρχίσει να βλέπει προβλήματα που χρειάζονται λύση.
Να δημιουργεί περισσότερες από μία πιθανές απαντήσεις.
Να σκέφτεται πριν πάρει μια απόφαση.
Να εξηγεί καλύτερα τις ιδέες του.
Να ακούει τους άλλους.
Να χρησιμοποιεί το feedback.
Να δοκιμάζει αντί να περιμένει την τελειότητα.
Και να καταλαβαίνει ότι μια ιδέα αποκτά αξία όταν μπορεί να βοηθήσει κάποιον πραγματικό άνθρωπο.
Γιατί Αυτές οι Δεξιότητες Έχουν Σημασία για το Μέλλον;
Το περιβάλλον στο οποίο θα εργαστούν τα σημερινά παιδιά θα είναι διαφορετικό από αυτό που γνωρίζουν οι γονείς τους.
Η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούμε, εργαζόμαστε και λύνουμε προβλήματα.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η γνώση ενός συγκεκριμένου εργαλείου μπορεί να αλλάξει με τον χρόνο.
Η ικανότητα όμως να μαθαίνεις, να προσαρμόζεσαι, να σκέφτεσαι δημιουργικά και να αντιμετωπίζεις προβλήματα μπορεί να παραμείνει χρήσιμη σε πολλές διαφορετικές καταστάσεις.
Γι' αυτό η επιχειρηματική εκπαίδευση δεν αφορά μόνο το επάγγελμα του επιχειρηματία.
Αφορά την προετοιμασία των παιδιών ώστε να μπορούν να λειτουργούν ως δημιουργοί, problem-solvers και ενεργοί άνθρωποι.
Τι Μαθαίνουν τα Παιδιά στο KidStartupper;
Στο KidStartupper, η επιχειρηματικότητα αντιμετωπίζεται ως μια διαδικασία μάθησης μέσα από πράξη.
Τα παιδιά ηλικίας 10–15 ετών εξερευνούν την επιχειρηματική σκέψη μέσα από μαθήματα, δραστηριότητες, projects και ένα διαδραστικό εκπαιδευτικό περιβάλλον.
Ξεκινούν από την κατανόηση της επιχειρηματικότητας και προχωρούν σταδιακά σε θέματα όπως η δημιουργία ιδεών, η αναγνώριση προβλημάτων, η ανάπτυξη μιας επιχειρηματικής λύσης, η παρουσίαση, η προώθηση και η διαχείριση ενός project.
Παράλληλα, καλλιεργούν δεξιότητες όπως η δημιουργικότητα, η επίλυση προβλημάτων, η λήψη αποφάσεων, η επικοινωνία και η ανάληψη πρωτοβουλιών.
Η προσέγγιση του KidStartupper χρησιμοποιεί επίσης τη σκέψη από τις First Principles, βοηθώντας τα παιδιά να μην αποδέχονται απλώς ότι «έτσι γίνονται τα πράγματα», αλλά να εξετάζουν ένα πρόβλημα από τα βασικά του στοιχεία και να αναζητούν νέες λύσεις.
Δείτε το πρόγραμμα επιχειρηματικότητας του KidStartupper για το παιδί σας
Συμπέρασμα
Ένα πρόγραμμα επιχειρηματικότητας για παιδιά δεν χρειάζεται να δημιουργήσει τον επόμενο μεγάλο επιχειρηματία.
Μπορεί να κάνει κάτι πιο ουσιαστικό:
να βοηθήσει ένα παιδί να πιστέψει ότι μπορεί να παρατηρήσει ένα πρόβλημα, να σκεφτεί μια λύση και να κάνει τα πρώτα βήματα για να τη δοκιμάσει.
Από εκεί ξεκινά η επιχειρηματική σκέψη.
Όχι από το πόσα χρήματα μπορεί να κερδίσει ένα παιδί.
Αλλά από το αν μπορεί να δει μια ανάγκη, να δημιουργήσει μια ιδέα και να μετατρέψει την ιδέα αυτή σε δράση.
Και αυτή είναι μια δεξιότητα που μπορεί να του είναι χρήσιμη για πολλά χρόνια, ανεξάρτητα από το επάγγελμα που θα επιλέξει τελικά.
